Hung Gar
Kung Fu Tekst: Tomasz Grzegorz Smoliński, Foto: Rafał Krukowski AMERYKAŃSKO - POLSKI MAGAZYN KARIERA, nr 5/6 (67), MAJ/CZERWIEC 1995 |
Na samym wstępie warto przede wszystkim wyjaśnić, czym jest Kung Fu samo w sobie. W skrócie można powiedzieć, że pod pojęciem tym kryje się całokształt chińskiej sztuki wojennej, która powstawała i rozwijała się na przestrzeni wielu wieków. Jest najstarszą i najbardziej złożoną ze wszystkich wschodnich sztuk walki. Nie skądinąd, a właśnie z Kung Fu wywodzą się bezpośrednio lub pośrednio wszystkie inne dalekowschodnie systemy walki samo obronnej takie jak: Karate, Judo, Jujitsu, Aikido, Kendo, Sumo, Tae Kwon Do, Viet Vo Dao i wiele innych. Jeśli chodzi o samą nazwę Kung Fu, to warto wyjaśnić pewne z tym związane, już jakiś czas temu powstałe nieporozumienie. Określenie to w języku chińskim znaczy tyle co "robić cos doskonale" i wcale nie musi odnosić się to do sztuki walki. Równie dobrze, w ten sam sposób, ktoś może określać parzenie herbaty, czy wyrób ceramiki artystycznej, lecz z tego powodu, że staro chińscy mistrzowie w ten sposób wyrażali się o swoich szkołach (dodając to określenie po nazwie uprawianego przez siebie systemu np. Choy Lee Fut Kung Fu), podkreślając tym samym swój kunszt i zaangażowanie, pomimo istniejącej bardziej poprawnej nazwy - Wu Shu ("sztuka wojenna"), przyjęło się używać tej pierwszej.
Bardzo istotnym wyróżnikiem Kung Fu spośród wszystkich innych systemów walki, jest to, że jest to sztuka całościowa. Znaczy to, że ten sam człowiek, zagłębiając się w arkana treningu, uprawia walkę zarówno wręcz, jak i też przy pomocy różnego rodzaju broni. Do połowy XX wieku, Kung Fu pozbawione było jakichkolwiek nurtów sportowych. Wszelkie nauczanie do tego okresu oparte było na czysto prastarych przekazach i nawiązywało do chińskiej tradycji wojennej. W dniu dzisiejszym, ludzie uprawiający Kung Fu, równolegle ćwiczą odmiany tradycyjne jak i też sportowe, co wspaniale się uzupełnia.
Kung Fu, w przeciwieństwie do większości
innych sztuk walki, nie jest tak bardzo spójne. Należy pamiętać,
że powstało w bardzo dużym kraju, a jego ewolucja trwała co
najmniej 6 tysięcy lat. Mamy tu do czynienia z niezmierną różnorodnością
broni, technik czy samych systemów. Głównym podziałem w Kung
Fu jest podział na style północne i południowe, gdzie umowną
granicą oddzielającą oba te obszary jest rzeka Huang Ho. Nie
jest to co prawda w tej chwili podział bardzo sztywny, a to ze
względu na łatwość podróży w naszych czasach, niemniej
jednak północ i południe mają wiele cech różniących je od
siebie. Szkoły północne określane mianem Chang Chuan ("długa
pięść"), zawierają elementy bardziej finezyjne i
efektowne w przeciwieństwie do systemów południowych, przy
uprawianiu których liczył się tylko efekt walki, bez względu
na jej piękno. Sytuacja polityczna panująca na południu Chin,
nie pozwalała studentom miejscowych szkół określanych nazwą
Nań Chuan ("południowa pięść") na tak dużą ilość
wysokich, efektownych kopnięć i wyskoków oraz na rozmyślanie
nad urokiem samej walki, gdy wciąż byli do niej zmuszani i nie
mogli odnieść klęski. Następnym podziałem jest segregacja
systemów Kung Fu na style wewnętrzne (Nei Jia) i zewnętrzne (Wai
Jia). Szkoły preferujące systemy Nei Jia, stawiały przede
wszystkim na czynnik wewnętrzny, spontaniczność, w pewnym
sensie przewagę ducha nad ciałem, podczas gdy style Wai Jia były
zainteresowane bardzo intensywnymi metodami treningowymi, ćwiczeniami
siłowymi, bardzo ofensywną walką itd. Te pierwsze systemy
skupione głównie w okolicach oddziaływań klasztoru Wudang (Tai
Chi Chuan, Hsing - i, Bagua Zhang) stanowiły niejako opozycję
do starszego, "twardego" klasztoru Shaolin. Różnice
te wynikały nie tylko ze sposobów uprawiania Kung Fu, ale
przede wszystkim ze względów wyznaniowych, i tu napotykamy
kolejny podział na szkoły taoistyczne i buddyjskie. Bez względu
jednak na wszelkiego rodzaju odmienności, w szkołach Kung Fu
panowała bardzo jednolita struktura hierarchiczna, oparta na
zasadach funkcjonowania rodziny. Mistrz występował w roli ojca,
a uczniowie w zależności od stopnia zaawansowania byli młodszymi
lub starszymi braćmi.
Jednym z systemów Kung Fu, które wywarły największy wpływ na rozwój tej pięknej sztuki walki jest południowy styl Hung Gar Kuen ("Pięść Rodziny Hung") zwany również Fu Hok Kuen ("Pięść Tygrysa i Żurawia"). Pomimo, iż Hung Gar należy do szkół południa, gdzie rozwijały się głównie systemy Wai Jia, to jest to jednak styl wewnętrzny, o czym niewtajemniczeni nie wiedzą. Faktycznie, kładzie się w nim duży nacisk na szybki i skuteczny wynik walki oraz na bardzo intensywny trening siłowo-wytrzymałościowy, lecz jest to niejako w pewnym stopniu dopiero grunt, na którym właściwy styl zapuści korzenie trochę później.
Twórca systemu Hung Gar był spadkobiercą wspaniałych tradycji legendarnej świątyni Shaolin. W XVII wieku ówcześnie panujący władca Chin wywodzący się z mandżurskiej dynastii Quing, oskarżył Shaolin o spisek i popieranie ruchu działającego na rzecz przywrócenia dawnej dynastii Ming, Karą za popieranie prawowitego władcy i spadkobiercy, było całkowite zniszczenie klasztoru i rzeź mnichów. Z owego pogromu ocalało jedynie pięciu zakonników, którzy w późniejszym okresie stali się twórcami pięciu najbardziej znanych systemów południowych: Hung Gar, Liu Gar, Li Gar, Mo Gar, Chów Gar. Ojcem tego pierwszego był najlepszy z uczniów przeora klasztoru Shaolin Jee Shin'a -Hung Hay Kwun.
W czasie swoich wędrówek po Chinach,
mistrz Hung poznał i poślubił Fong Wing Chun, która była
spadkobierczynią systemu Białego Żurawia. W wyniku połączenia
technik tygrysa, które preferował Hung z technikami żurawia, z
którymi do czynienia miała Fong, powstał zarys stylu, który
ówcześnie nosił nazwę Fu Hok Pai. Oba te wyżej wymienione
zwierzęta po dziś dzień stanowią podstawę Hung Gar.
Dwubiegunowość systemu łączącego w sobie tak odległe od
siebie zasady wykonywania technik wzorowanych na zachowaniu tych
zwierząt, harmonizuje z filozoficznym widzeniem świata, jako
wyniku współdziałania dwóch pierwiastków -Ying i Yang, męskiego
i żeńskiego. Tygrys, którego domeną jest odwaga i pewność
siebie, bardzo agresywnie atakuje przeciwnika praktycznie w ogóle
nie myśląc o obronie. Pozycje charakteryzujące techniki tego
zwierzęcia są głębokie i bardzo stabilne, a same uderzenia
niezmierne silne. Żuraw natomiast jest świadomy swoich słabości
i wie, że nie może w walce poczynać sobie tak jak tygrys. Większy
nacisk kładzie na szybkość, zwinność, przebiegłość i
niezrównanie dokładnie wyliczony atak. Pozycje są troszeczkę
wyższe, natomiast uderzenia, pomimo teoretycznie mniejszej siły
fizycznej, są równie skuteczne jak tygrysie.
Spośród wszystkich spadkobierców
systemu Hung'a, najbardziej zdolnym adeptem był syn jednego ze sławnych
Tygrysów Kantonu - Wong Fei Hung. To właśnie on nadał stylowi
Hung Gar ostateczny kształt, który przetrwał do dziś.
Usystematyzował materiał szkoleniowy, opracował ostatecznie
podstawowe formy, a przede wszystkim rozszerzył system o trzy
nowe zbiory technik zwierzęcych. Lampart symbolizujący pierwszą
grupę jest zwierzęciem trochę mniejszym od tygrysa i dzięki
temu potrafi wykorzystywać sytuacje, w których "pazur
tygrysa" jest zbyt duży, aby się przedostać do strefy
obronnej przeciwnika. Lampart jest również bardzo szybki i
zwinny, co bynajmniej w walce mu nie przeszkadza. Kolejnym zwierzęciem
wprowadzonym przez Wong Fei Hung'a był wąż, który
wykorzystuje swą błyskawiczną zdolność reakcji oraz atak w
przeróżnych płaszczyznach, w niespodziewanych miejscach i
momentach. Smok, którego techniki stanowi trzecia
nowowprowadzona grupa, walczy bardzo skutecznie, nadając swym
uderzeniom i kopnięciom podwójnego impetu i siły poprzez
wykonywanie obrotów całym swym ciałem, nie zapominając przy
tym o wykorzystywaniu swego długiego ogona. W systemie Hung Gar
jest jeszcze kilka innych charakterystyk opisujących ten styl
oraz sposób walki i zachowań. Można wspomnieć tu o teorii pięciu
żywiołów czy o zasadzie czterech emocji, lecz jest zbyt
obszerny temat, by w tej chwili się nad nim rozwodzić.
Wong Fei Hung miał wielu ambitnych i
zdolnych uczniów, lecz najwięcej dla dalszego rozwoju systemu
zrobiło dwóch z nich. Byli to Lam Sai Wing i Tang Fung. Ten
pierwszy zwany również był "wielkim, łysym rzeźnikiem"
(z racji swego wyglądu i wykonywanego zawodu) i to właśnie on
przeszedł do historii jako twórca najwcześniejszych
publikacji, które były rzeczywistą rejestracją systemu,
technik i ich zastosowania. Poza tym jemu zawdzięczamy bardzo
znaczące unowocześnienie Hung Gar'u. Nie odchodząc zbytnio od
pierwowzorów Lam Sai Wing tchnął w system świeże życie
tworząc bojowe wersje starszych form oraz wprowadzając całkiem
nowe. Tang Fung byt z kolei ortodoksem. Przekazywał styl dokładnie
w taki sam sposób, jak sam został nauczony, przykładając
przeogromną wagę do wykonywania w poprawny sposób czysto
tradycyjnych form i technik.
System Hung Gar został stworzony przez człowieka, który przez całe życie walczył z dynastią mandżurską. To dało wymiar historyczno-społeczny temu stylowi. Adepci Hung Gar na zawsze zasłynęli jako nieprzejednani zwolennicy dynastii Ming, a nawet w podstawowych gestach pozostała symbolika ich oporu. Przykładowo "blok jednego palca" jest przesłaniem o następującej treści: "Jeżeli wszyscy ludzie popierający dynastię Ming podnieśliby tylko jeden palec, to zdołalibyśmy bez trudu obalić dynastię mandżurską".
Już bardziej nam współczesnym kontynuatorem szkoły nauczanej przez mistrza Tang Fung'a był Chow Wing Tak, a spadkobiercą linii przekazu mistrza Lam Sai Wing'a jest Chiu Wai, który aktualnie uznawany jest za największy żyjący autorytet Hung Gar'u. Pod okiem obu tych mistrzów doskonalił swe umiejętności kolejny niezrównany profesor chińskich sztuk walki - Lam Chuen Ping, który obecnie mieszka w Barcelonie, gdzie znajduje się prowadzony przez niego jeden z największych na świecie instytutów szkoleniowych Kung Fu / Wu Shu.
Mistrz Lam Chuen Ping jest największym
krzewicielem systemu Hung Gar oraz innych stylów Kung Fu na
naszym kontynencie. To właśnie w dużej mierze jemu zawdzięczamy
powstawanie szkól i ośrodków zajmujących się nauczaniem tej
sztuki walki w naszym kraju. Przykładem tego może być szkoła
Fu Hok Kuen, która prowadzona jest przez bezpośredniego ucznia
mistrza Lam'a - Jacka Świątkowskiego. Gimnazjum to pomimo że główną
siedzibę ma w Warszawie, funkcjonuje z powodzeniem w innych
miastach Polski takich jak Płock, Tczew czy Chełmno. Sifu Świątkowski
jest jednym z największych autorytetów systemu Hung Gar w
Europie, a dzięki jego stałym wyjazdom do instytutu mistrza
Lam'a w Barcelonie w celu dalszego doskonalenia swych umiejętności
w stylu Hung Gar jak i też wielu innych systemach, szkoły przez
niego prowadzone należą do najbardziej wiarygodnych na całym
świecie. Uczniowie w sekcjach prowadzonych przez niego osobiście
jak i też przez specjalnie do tego przygotowanych, najbardziej
zaawansowanych adeptów, członków kadry narodowej, mogą zgłębiać
arkana systemu Hung Gar zarówno od strony czysto tradycyjnej jak
i też sportowej. Tok nauczania stopniowo wprowadza trenującego
w kolejne tajniki stylu nie zmniejszając wagi uprzedniego
przygotowania go do tego poprzez trening fizyczny i emocjonalny.
Uczniowie na zajęciach poprawiają swą kondycję i umiejętności
dzięki specjalnemu treningowi siłowo - sprawnościowemu, dzięki
któremu zaczynają rozumieć podstawy funkcjonowania sztuk walki.
Na początku duży nacisk kładzie się również na akrobatykę
i trening ogólnorozwojowy, co biorąc pod uwagę niezmiernie słabą
postawę wydolnościową współczesnego młodego pokolenia, jest
bardzo istotne. Równolegle adepci szkoły Fu Hok Kuen uczą się
technik bezpośrednio związanych z systemem Hung Gar.
Wprowadzani są w zagadnienia walki i samoobrony lecz bez zbędnego
pobudzania w nich agresji i chęci ataku. Wręcz przeciwnie, należy
pamiętać, że system Hung Gar jest stylem wewnętrznym, a więc
bardzo duży nacisk kładzie na spokój i opanowanie, cechy, które
w szkole Fu Hok Kuen jako uczelni czystej tradycyjnie i przekazującej
system bezpośrednio od największych chińskich mistrzów nie
zostały zapomniane; Na specjalne zaproszenia Sifu Świątkowskiego
do Polski przyjeżdżają uznawane na całym świecie autorytety
sztuk walki, dzięki czemu uczniowie szkoły Fu Hok Kuen mają możliwość
zapoznania się z tymi osobistościami i pobierania nauk bezpośrednio
od nich. Przykładowo niedawnym gościem był mistrz z barcelońskiego
instytutu - Carlos Moreira, który zaznajomił uczniów Fu Hok
Kuen z uprawianym przez siebie między innymi systemami, stylem
Choy Lee Fut Kung Fu na zorganizowanym przez mistrza Świątkowskiego
seminarium szkoleniowym. Szkoła Fu Hok Kuen utrzymuje kontakt z
wieloma funkcjonującymi w różnych zakamarkach świata
gimnazjami i stowarzyszeniami wschodnich sztuk walki, dzięki
czemu poza organizowanymi rokrocznie w pięknych zakątkach
Polski obozami treningowymi, najlepsi uczniowie mają możliwość
kształcenia swych umiejętności także za granicą. Pomimo, że
szkoła Fu Hok Kuen nastawiona jest na pielęgnowanie starych
ideałów i tradycji Hung Gar, bardziej zaawansowani uczniowie
biorą udział w sportowej odmianie Kung Fu, startując na różnego
rodzaju imprezach, turniejach i mistrzostwach zarówno w Polsce
jak i też w innych krajach, odnosząc na nich znaczące sukcesy.